w kraju

strona 1 z 2



Dar dla Uniwersytetu Opolskiego



    W dniu 13 lutego 2001 roku w Audytorium Księcia Jana Dobrego, mieszczącym się w gmachu głównym Uniwersytetu Opolskiego, odbyła się uroczystość przekazania daru Fundacji Alexandra von Humboldta — teleskopu Meade LX-200 12" z kamerą CCD SBIG ST-7E — Instytutowi Fizyki Uniwersytetu Opolskiego.
    W uroczystości wzięli udział przedstawiciele Urzędu Miasta Opola i miast Opolszczyzny, kierownictwa Politechniki Opolskiej, Kuratorium, Niemieckiego Towarzystwa Oświatowego i Związku Mniejszości w Polsce, byłych stypendystów Fundacji Humboldta, kierownictwa Uniwersytetu Opolskiego — Rektorów, Dziekanów, Dyrektorów Instytutów oraz profesorów Uniwersytetu i Politechniki, a także szerokiej rzeszy pozostałych pracowników i młodzieży.
     Rektor Uniwersytetu Opolskiego, prof. dr hab. Stanisław Nicieja, w powitalnym słowie zauważył, że tutejsza uczelnia — beneficjent fundacji — wpisuje się tym samym w poczet kontynuatorów wielowiekowej już tradycji europejskich uniwersytetów, których dzisiejsza potęga naukowa ma swoje korzenie w geście darczyńców.
     Teleskop przekazał Pan Rolf Papenberg, konsul Republiki Federalnej Niemiec w Opolu. Jak zauważył: “Ten dar, to potwierdzenie, że współpraca polsko-niemiecka rozwija się na niwie naukowej, a urządzenie umacnia miejsce Opola na naukowej mapie świata." Podobne przesłanie głosiło wystawione na centralnym miejscu — obok głównego bohatera, teleskopu — świadectwo daru ze strony Fundacji Alexandra von Humboldta: “Tym darem Fundacja pragnie wnieść swój własny wkład w postęp nauki i edukacji oraz w rozwój międzynarodowej współpracy na tych polach." Fundacja przekazuje teleskop na ręce profesora dra hab. Józefa Musieloka, Prorektora Uniwersytetu, byłego stypendysty Fundacji, a zarazem osoby o największych - w przekonaniu Fundacji - zasługach do odbioru tego daru. Głównym opiniodawcą i orędownikiem na rzecz daru ze strony RFN był Prof. H. J. Kunze z Uniwersytetu w Bochum, a środki na zakup teleskopu przekazało Ministerstwo Spraw Zagranicznych Niemiec. Pan konsul Rolf Papenberg dokonał symbolicznego uruchomienia teleskopu, wysyłając mu pilotem polecenie skierowania się na planetę Wenus. W tym czasie (uroczystość odbywała się w godzinach dopołudniowych) Wenus znajdowała się w blasku Słońca po wschodniej stronie nieba, a więc była niewidoczna; teleskop jednak wykonał wyznaczone zadanie.
     Swój udział w uroczystościach zapowiedział prezes Polskiego Towarzystwa Astronomicznego, prof. dr hab. Andrzej Woszczyk, którego jednak zamiar uczestniczenia “w tak ważnym — jak to określił w przesłanym telegramie — akcie narodzin nowego obserwatorium!" pokrzyżowała ostra grypa. Uczestnikom uroczystości życzył “miłych chwil i ... pogodnego nieba". Za dar podziękował Dyrektor Instytutu Fizyki, prof. dr hab. Tadeusz Górecki, a potem zostały wygłoszone dwa referaty popularnonaukowe.
     Prof. dr hab. Bolesław Grabowski w wykładzie pt. “U granic Wszechświata — zwiad oczami wielkich teleskopów" mówił o rozwoju możliwości obserwacyjnych nieba, od pierwszej lunetki Galileusza o średnicy ledwie 5 cm, do współczesnych dziesięciometrowych gigantów i projektowanego ogromnego teleskopu o średnicy 100 metrów. Mgr Andrzej Czaiński w wystąpieniu “Małe jest piękne — małe teleskopy" omówił możliwości ufundowanego teleskopu i zaprezentował jego działanie.
     Na dar Fundacji Humboldta składa się teleskop Schmidta-Cassegreina amerykańskiej firmy MEADE, o średnicy 12 cali (ok. 30 cm), światłosile 1/10 i montażu LX-200 oraz kamera CCD SBIG ST-7E. Teleskopy serii LX-200 są teleskopami o montażu widłowym, ustawianymi horyzontalnie lub równikowe i sterowanymi poprzez silniki krokowe w dwóch współrzędnych: rektascensji i deklinacji. Sterowanie teleskopem można realizować pilotem, będącym w istocie małym komputerem z kilkunastoma przyciskami i wyświetlaczem alfanumerycznym. Można w ten sposób sterować teleskopem za pomocą kursorów, ustawiać czas, datę, współrzędne geograficzne itp. Teleskop można w sposób szybki (6 stopni na sekundę) ustawić na dowolne współrzędne równikowe lub też na 64359 obiektów typu gwiazdy i mgławice oraz, oczywiście, na wszystkie planety oraz Księżyc i Słońce. Teleskop wspomaga automatyczne ustawianie osi godzinnej równolegle do osi rotacji Ziemi, jak również automatycznie uwzględnia jej złe ustawienie. Parametry poprawek są znane po dwóch kolejnych ustawieniach teleskopu w kierunku na gwiazdę referencyjną. Wszystkie rozkazy wydawane za pomocą pilota można również zrealizować za pomocą komputera. Teleskop można połączyć z komputerem za pomocą standardowego kabla telefonicznego zakończonego od strony komputera złączem DB-15 lub DB-25 i podłączonego do portu szeregowego. Po połączeniu z teleskopem np. za pomocą programu typu terminal, można napisać rozkaz na klawiaturze i wcisnąć Enter; teleskop wykona polecenie i odpowie potwierdzeniem wykonania rozkazu lub inną informacją. Rozkaz to zwykły tekst ograniczony znakami dwukropka ":" i hasha "#". Np. polecenie ":LM 0051 #" ("Locate Messier") — wybierze galaktykę M51; polecenie ":MS#" (M — "Move" S — "Slew") — skieruje na nią teleskop. Zbiór rozkazów sterowania teleskopem i sposób przekazywania rozkazów przez pilota jest w tej chwili swoistym standardem. Duża część programów astronomicznych typu domowe planetarium, np. SkyMap, potrafi sterować takim teleskopem. Teleskop Meade LX 200 ma również inną użyteczną funkcję: otóż istnieje możliwość korygowania jego ruchu za pomocą kamery CCD, która obserwując jakąś gwiazdę, będącą w polu widzenia, wysyła teleskopowi rozkazy poprawienia pozycji. Dzięki temu można wyeliminować np. błędy w ustawieniu montażu, itp.
     Kamera SBIG ST-7E składa się z dwóch detektorów CCD o rozdzielczościach 192x165 pikseli i 765x510 pikseli. Mniejszy detektor służy do celów korekcyjnych — kamera może przesuwać w trakcie naświetlania obraz roboczy (większego detektora) w pamięci i w ten sposób niwelować drobne i szybkie zmiany położenia teleskopu (spowodowane, np. wiatrem lub wibracjami). Kamera jest chłodzona za pomocą układu Peltiera oraz pompy wodnej. Zarejestrowany obraz może być przesłany do komputera (poprzez drukarkowy kabel równoległy) w całości lub też wybranymi fragmentami, dzięki czemu można zminimalizować czas potrzebny na transfer obrazu (zastosowanie to ma

Na górę strony        .....::::||||::::.....     Następna strona